Gifts from Wales & Fair Trade Gifts from the World


Dewi Sant, Nawddsant Cymru - St. David, Patron Saint of Wales

Dydd Gwyl Dewi - Mawrth 1af

Dewi Sant yw nawddsant Cymru, ac ymhlith seintiau Prydain ac Iwerddon ef yw'r unig un sy'n perthyn i'r genedl y mae'n nawddsant iddi. Bu farw Dewi ar y cyntaf o Fawrth oddeutu 589 AD, a dyma'r dyddiad y dethlir Gŵyl Ddewi bob blwyddyn. Dyma'r diwrnod lle yr ydym yn gwisgo cenhinen neu genhinen Bedr, ac yn chwifio baneri Cymru gyda balchder.

Dewi Sant - Dydd Gwyl Dewi
Pwyswch yma i weld ein casgliad o Faneri Cymreig neu pwyswch yma am anrhegion eraill o Gymru sy'n cynnwys y Mwclis Croes Dewi Sant mewn Arian Sterling.

Cafodd Dewi ei wneud yn nawdd sant i ni yng Nghymru bron i fil o flynyddoedd yn ol yn ystod uchafbwynt rhyfel y Cymry yn erbyn byddinoedd Edward y cyntaf o Loegr.

Heddiw mae pawb sydd a chysylltiadau Cymreig yn ei dathlu ar y cyntaf o Fawrth. Yng Nghymru, bydd nifer o blant yn gwisgo'r wisg Gymreig ac yn cystadlu mewn eisteddfodau ysgol. Cynhelir nifer o Nosweithiau Llawen a chyngerddau, a bydd nifer o gymdeithasau yn cael noson gawl a gŵr gwadd i'w hannerch.

Cynhelir gorymdaith Genedlaethol Flynyddol yng Nghaerdydd ar ddydd Gŵyl Dewi. Mae Gorymdaith Dewi Sant yn achlysur Cymreig sydd yn agored i bawb. Cyfle i bobl Cymru, o bob oedran, cefndir ethnig neu gefndir cymdeithasol i ymuno mewn dathliad creadigol ac urddasol o ddiwylliant a threftadaeth Cymru.

Mae cymdeithasau Cymreig drwy'r byd hefyd yn dathlu drwy gynnal ciniawau, partion a chyngerddau. Yn yr Unol Daleithiau yn 2006, cafodd Dydd Gwyl Dewi ei gydnabod yn swyddogol fel diwrnod cenedlaethol y Cymry, ac ar y cyntaf o Fawrth cafodd yr 'Empire State Building' eu oleuo yn lliwiau baner Cymru.

Pwy oedd Dewi Sant?

Ganwyd Dewi Sant tuag at ddiwedd y bumed ganrif, llai na chant o flynyddoedd wedi i'r olaf o lengoed Rhufain adael Cymru. Enw bedydd tad Dewi oedd Sant, ac ef oedd etifedd teulu brenhinol Ceredigion. Enw ei fam oedd Non, merch i Gynyr o Caio, enw sydd yn cael ei gofio mewn nifer o eglwysi a ffynhonau sanctaidd yng Nghymru, Cernyw a Llydaw. Cafodd Dewi ei addysg yn Henfynyw yng Ngheredigion, lle dysgodd am hanes a threfn a llenyddiaeth yr eglwys.

Sylfaenodd gymuned fynachaidd Geltaidd yng Nglyn Rhosyn, ar arfordir gorllewinol Sir Benfro, yn y man lle saif Eglwys Gadeiriol Tyddewi heddiw. Mae'n bosib i'r safle fod yn gartref i gymuned grefyddol gynnar iawn. Mae Sant Padrig hefyd yn gysylltiedig gyda'r safle, ganwyd Sant Padrig yn Ne Cymru, a dywedir iddo dreulio ychydig o amser yng Nglyn Rhosyn cyn hwylio i Iwerddon o Porth Mawr.

Tyfodd enwogrwydd Dewi fel athro drwy'r byd Geltaidd. Roedd Dewi yn byw bywyd llym, fel pob mynach Celtaidd arall - yn wir cafodd y llysenw Dewi Ddyfrwr. Mae yna nifer fawr o chwedlau yn ymwneud a Dewi. Efallai mai'r enwocaf yw y bregeth yn Llanddewi Brefi yng Ngheredigion, pan oedd yn annerch y dorf enfawr fe gododd y tir o dan ei draed er mwyn i bawb allu ei glywed yn siarad. Dywedid i golomen pig-aur lanio ar ei ysgwydd fel symbol o'i sancteiddrwydd.

Daeth y sefydliad yng Nglyn Rhosyn yn un o'r mannau cysegredig mwyaf pwysig yn y byd Cristnogol, ac yn sicr yr un fwyaf pwysig yng Nghymru: roedd llwybrau a heolydd drwy Gymru gyfan yn arwain tuag ato, ac yn y canol oesodd roedd dau bererindod i Tyddewi yn cyfateb i un pererindod i Rhufain Felly daeth Glyn Rhosyn yn ganolbwynt i ddyheadau crefyddol y genedl Gymreig a fel ysgrifennodd Gerallt Gymro (Giraldus Cambrensis): "Fe ddaeth Esgobaeth Tyddewi... yn symbol o annibyniaeth Cymru... a dyna paham y dyrchafwyd Dewi ei hun i fod yn Nawdd sant Cymru."

Mae Mawrth y cyntaf wedi ei gofnodi fel dyddiad marwolaeth Dewi Sant, ond mae yna ansicrwydd ynglyn a'r flwyddyn. Mae 588 yn bosibilrwydd. Wrth i'r mynachod yn Nglyn Rhosyn baratoi ar gyfer ei farwolaeth, dywedodd Dewi wrthynt: "Frodyr a chwiorydd, byddwch lawen a gwnewch y pethau bychain a welsoch ac a glywsoch gennyf fi."

Mwy o wybodaeth

St David's Day - March 1st

St. David is the patron saint of Wales, and he is the only one of the 4 saints of these islands who is from the nation which he represents. Dewi (anglicized to David) died on the 1st March around 589AD, and this is why St David's Day is celebrated annually on this day. This is the day we wear the daffodil or leek, and fly Welsh flags with pride.

Dewi Sant - Dydd Gwyl Dewi
Press here to view our range of Welsh Flags or here for other gifts and crafts from Wales including the St. David's Cross Pendant in Sterling Silver.

St. David was made the patron saint of Wales almost a thousand years ago during the climax of the Welsh wars against the armies of Edward the 1st of England.

Today, everybody who has Welsh connections celebrate them on March 1st. In Wales, many children wear the traditional Welsh Costume with black hat, and compete in the school Eisteddfod. Numerous concerts and 'Nosweithiau Llawen (Merry Evenings) are held and many societies hold an evening of Cawl (broth) and invite a guest speaker.

The St. David's Day Parade is held annually in Cardiff on St David's Day. This is a Welsh occasion which is open to everybody. It is an opportunity for the people of Wales, of all ages, ethnic or social backgrounds to unite in a creative & dignified celebration of the culture & heritage of Wales.

Welsh Societies throughout the world also celebrate by holding dinners, parties & concerts. In the United States in 2006 St David's Day was officially recognised as the National Day for Welsh people, + on the 1st of March the Empire State Building was lit up in the colours of the Welsh Flag.

Who was Dewi Sant?

Dewi Sant

Dewi was born towards the end of the 5th century, less that a hundred years after the last of the Roman Regions left Wales. The Christian Name of Dewi's father was Sant, and he was the heir to the Royal Family of Ceredigion. Dewi's mother was called Non, the daughter of Cynyr of Caio, a name which is remembered in many churches + sacred fountains in Wales, Cornwall + Brittany. Dewi was educated at Henfynyw in Ceredigion, where he studied the history, order + literature of the Church.

He founded a Celtic Monastic community at Glyn Rhosyn, on the Western Coast of Pembrokeshire, at the place where the Cathedral os St Davids now stands. It is possible that this was the site of a very early religious community. ST Patrick is also connected to this site, he was born in South Wales and it is said that he spent some time at Glyn Rhosyn before sailing for Ireland from Porth Mawr.

Dewi's fame as a teacher spread throughout the Celtic World. He lived an ascetic life which was typical of all Celtic monks - indeed he was nicknamed 'Dewi Ddyfrwr' (Dewi of the Water). There are a great many stories involving Dewi. Perhaps the best known is the sermon at Llanddewi Brefi in Ceredigion, when he addressed the large crowd the ground rose underneath his feet to enable all those present to hear him. It was said that a golden-beaked dove landed on his shoulder as a symbol of his sancticity.

The settlement at Glyn Rhos grew to be one of the most important places in the Christian World, and definitely the most important in Wales. Paths & roads throughout Wales led here, and in the middle ages two pilgrimages to Tyddewi counted the same as one pilgrimage to Rome. Thus Glyn Rhosyn became the focus of the Welsh Nation's spiritual aspirations and as Gerallt Gymro (Giraldus Cambrensis) wrote: "The Diocese of Tyddewi... became a symbol of Welsh Independence... and that is why Dewi himself was elevated to be the Patron Saint of Wales."

March 1st has been chronicled as the date of the death of Dewi Sant, but there is some doubt as to the year. 588 is a possibility. As the monks at Glyn Rhosyn prepared for his death, Dewi spoke to them thus: "Brothers and Sisters, be joyful and do the little things that you have seen and heard from me."

Further Information

Copyright © 2017 | Anrhegion Cadwyn Gifts